بررسی و نقد انیمیشن بره ناقلا جادوی پشمالو

بره ناقلا اولین بار در سال ۱۹۹۵ در یکی از انیمیشنهای کوتاه والاس و گرومیت ظاهر شد. در آنجا بود که دستگاه پشمچینی خودکار، پشمهایش را تراشید و وارد این دنیای رنگارنگ شد. آن انیمیشن کوتاه جایزهی اسکار گرفت، اما بره ناقلا مجبور شد بیش از یک دهه صبر کند تا در سال ۲۰۰۷ سریال اختصاصی خودش را به دست آورد.

سریالی که تا امروز هفت فصل ادامه داشته و در بیش از صد کشور پخش شده است. در سال ۲۰۱۴ اولین فیلم بلند بره ناقلا اکران شد؛ فیلمی که برهها را از مزرعه به شهر بزرگ میبرد تا صاحبشان را پیدا کنند. آن فیلم نه تنها نامزد اسکار شد، بلکه به عقیدهی بسیاری از منتقدان، یکی از بهترین نمونههای طنز بیکلام در دوران مدرن است. فیلم دوم، «فارماگدون»، در سال ۲۰۱۹ آمد و باز هم نامزد اسکار شد. حالا نوبت به فیلم سوم رسیده؛ فیلمی که قرار بود در ابتدا یک ویژهبرنامهی نیمساعته برای روز ولنتاین باشد، اما مسیرش عوض شد و به یک ماجراجویی هالووینی تبدیل شد. همین تغییر مسیر، یکی از مهمترین دلایل ناهمگونی فیلم است؛ موضوعی که در ادامه بیشتر به آن میپردازیم.
داستان «هیولای ماسی باتم» ساده و در عین حال پر از پیچشهای کوچک و بزرگ است. برهها با شور و شوق برای هالووین آماده میشوند. کدوتنبلهای بزرگی در مزرعه کاشتهاند و همهچیز دارد به خوبی پیش میرود. کشاورز مزرعه هم دلش میخواهد به مهمانی هالووین برود و دختر دامپزشک محلی را که از او خوشش میآید، دعوت کند. اما یک مشکل بزرگ دارد: موهایش ریخته و از این بابت به شدت احساس کمبود میکند. او فکر میکند برای چنین زن شایستهای این ظاهر کافی نیست. در همین حال، بره ناقلا که میبیند کدوتنبلها به شکلی تصادفی نابود شدهاند، تصمیم میگیرد با استفاده از یک کتاب علمی و ساختن یک اکسیر رشد سریع، محصول را نجات دهد. اما به اشتباه، این اکسیر را در بطری لوسیون رشد موی کشاورز میریزد. کشاورز که از این لوسیون جدید استفاده میکند، ناگهان صاحب موهایی پرپشت و سبیلی بلند میشود. اما اثر این لوسیون دائمی نیست و خیلی زود، کشاورز به موجودی پشمالو و وحشی تبدیل میشود که همه او را با هیولای افسانهای جنگل اشتباه میگیرند. حالا بره ناقلا و گلهاش باید کشاورز را نجات دهند، دامپزشک را متقاعد کنند که این هیولا همان مردی است که دوستش دارد و از شر شکارچیانی که به دنبال هیولا افتادهاند خلاص شوند.

شخصیتها با صداهای مختلف، از بعبع گوسفندها تا خرخر سگ، از جیغ کشاورز تا سوتهای هیولا، با هم ارتباط برقرار میکنند. این انتخاب، نه یک محدودیت، بلکه یک سبک است؛ سبکی که ریشه در طنز بیکلام دارد و آردمن در آن استاد است. کارگردانان این فیلم، استیو کاکس و متیو واکر، که هر دو سابقهی کار در آردمن را دارند، به خوبی از این سبک استفاده میکنند. آنها میدانند چگونه با یک نگاه، یک حرکت ابرو، یا یک قدمبرداشتن، داستان را پیش ببرند. صحنههایی مثل تعقیب و گریز برهها در جنگل، یا لحظهای که کشاورز برای اولین بار خودش را در آینه میبیند و از دیدن موهای جدیدش شوکه میشود، بدون یک کلمه حرف، هزاران کلمه حرف دارند. این توانایی در انتقال احساس از طریق تصویر، چیزی است که کمتر انیمیشنی امروز از آن برخوردار است.

یکی از جالبترین جنبههای «هیولای ماسی باتم»، پرداختن به موضوعی است که کمتر در انیمیشنهای کودکانه دیده میشود: ترس از ریزش مو. کشاورز مزرعه، مردی است که موهایش را از دست داده و از این بابت احساس حقارت میکند. او فکر میکند بدون مو، نمیتواند مورد توجه زن مورد علاقهاش قرار بگیرد. این موضوع، در واقع بازتاب یک ترس واقعی و رایج در بسیاری از مردان است. فیلم با پرداختن به این موضوع، نشان میدهد که آردمن حتی در انیمیشنهای کودکانه هم میتواند به سراغ موضوعات بزرگسالانه برود. اما این پرداخت، چندان عمیق نیست و بیشتر در قالب شوخیهای سطحی باقی میماند. فیلم در نهایت پیام سادهای میدهد: موهایت را دوست داشته باش، یا اگر نداری، مهم نیست؛ مهم این است که خودت را دوست داشته باشی. این پیام، هرچند درست و مهم است، اما در فیلم چندان پررنگ نمیشود و زیر انبوهی از شوخیها و صحنههای پرهیجان گم میشود.

مدیر مسئول – مترجم و نویسنده



